MOAH i MOSH w żywności – nowe wymagania dla olejów i tłuszczów roślinnych od 2027 roku

Co znajdziesz w tym artykule:

• Czym są MOSH i MOAH i dlaczego to MOAH budzi największe obawy.
• Jak wygląda harmonogram i jaki jest obecny status rozporządzenia zmieniającego rozporządzenie (UE) 2023/915.
• Jakie limity MOAH przewidziano dla przykładowych olejów i tłuszczów oraz jak działają wartości orientacyjne dla MOSH.
• Co mogą Państwo ustalić z dostawcą surowców tłuszczowych, zanim limity zaczną obowiązywać.

—

Wymagania, jakie spełnia system jakości producenta, opisujemy w artykule Systemy jakości BRCGS, IFS i ISO 22000 w produkcji tłuszczów roślinnych.

—

Czym są MOSH i MOAH i dlaczego trafiają do regulacji?

MOSH (nasycone węglowodory ropopochodne) i MOAH (aromatyczne węglowodory ropopochodne) to dwie grupy należące do węglowodorów olejów mineranych (MOH), stanowiących złożone mieszaniny związków chemicznych. W kontekscie projektowanych limitów MOAH szczególne znaczenie mająn związki o łańcuchach od około 10 do 50 atomów węgla (C10-C50). W żywności nie występują celowo: to niezamierzone zanieczyszczenie, które może powstać na etapie przetwarzania, pakowania lub pochodzić z czynników środowiskowych.

Większe obawy budzi MOAH. Niektórym związkom z tej grupy przypisuje się właściwości genotoksyczne i potencjalnie rakotwórcze, a ryzyko rośnie wraz z liczbą pierścieni aromatycznych w cząsteczce (największe przy trzech i więcej). Ocenę ryzyka węglowodorów ropopochodnych opublikował EFSA w 2023 r. Źródłem zanieczyszczenia mogą być między innymi smary stosowane w przetwórstwie oraz materiały opakowaniowe, dlatego temat dotyczy całego łańcucha dostaw, a nie jednego etapu produkcji.

Kiedy wchodzą limity MOAH i jaki jest status rozporządzenia?

Projekt rozporządzenia zmieniającego rozporządzenie (UE) 2023/915 w sprawie najwyższych dopuszczalnych poziomów zanieczyszczeń w żywności uzyskał pozytywną opinię państw członkowskich 13 maja 2026 r. (komitet SCoPAFF). Formalne przyjęcie przez Komisję Europejską jest oczekiwane jesienią 2026 r., a publikacja w Dzienniku Urzędowym UE pod koniec roku. Według stanu na 14 października 2026 r. akt nie został jeszcze opublikowany.

Do czasu publikacji państwa członkowskie uzgodniły, że poziomy z projektu mają służyć jako podstawa egzekwowania wymagań już od 13 maja 2026 r. Oznacza to, że wartości te mogą być uwzględniane przez organy kontrolne jeszcze przed rozpoczęciem stosowania nowych limitów. Nie są jednak tożsame z formalnie obowiązującymi najwyższymi dopuszczalnymi poziomami ustanowionymi w rozporządzeniu (UE) 2023/915.

Terminy stosowania są stopniowane: 1 stycznia 2027 r., 1 marca 2027 r., 1 stycznia 2028 r., 1 marca 2029 r. i 1 stycznia 2030 r. Poszczególne kategorie produktów wchodzą w różnych terminach, a limity dla wielu kategorii zaostrzają się w kolejnych etapach.

Jakie limity MOAH przewidziano dla olejów i tłuszczów?

Limity dotyczą sumy MOAH w zakresie C10-C50 i są podawane w mg/kg. Poniżej przykładowe kategorie z projektu, istotne dla producentów żywności kupujących tłuszcze (wartości z projektu, tekst ostateczny może się różnić).

„–” oznacza brak progu w danym terminie w projekcie. Dla pozostałych olejów, w tym rzepakowego i słonecznikowego, limit zależy od kategorii przypisanej w ostatecznym tekście rozporządzenia, dlatego przed oceną własnych surowców należy sprawdzić tę kategorię w opublikowanym akcie.

MOSH – wartości orientacyjne zamiast limitów

Dla MOSH nie przewidziano prawnie wiążących wartości maksymalnych. Projekt zalecenia dotyczącego monitoringu na lata 2026-2029 wprowadza wartości orientacyjne (action levels), na przykład 15 mg/kg dla m.in. oleju rzepakowego, słonecznikowego i sojowego oraz 30 mg/kg dla pozostałych olejów i tłuszczów roślinnych i zwierzęcych. Wartość orientacyjna nie jest limitem, ale jej przekroczenie to sygnał, że przedsiębiorca powinien zlecić dalsze badania i ustalić źródło zanieczyszczenia.

Jak oznacza się MOSH i MOAH w olejach i tłuszczach?

Oznaczanie MOSH i MOAH w olejach i tłuszczach wymaga zastosowania odpowiednio zwalidowanych metod analitycznych. Jedną z podstawowych technik jest chromatografia cieczowa połączona z chromatografią gazową z detekcją płomieniowo-jonizacyjną (LC-GC-FID). Ze względu na złożoność matrycy tłuszczowej szczególne znaczenie ma właściwe przygotowanie próbki, eliminacja potencjalnych interferencji oraz odpowiednio niska granica oznaczalności metody. Wyniki badań powinny być interpretowane z uwzględnieniem charakterystyki produktu i wymagań dotyczących danej kategorii żywności.

Co nowe limity oznaczają dla zakupów olejów i tłuszczów?

Dla produktów złożonych limity są wyliczane na podstawie składników i zawartości tłuszczu, więc jakość surowca tłuszczowego przekłada się na zgodność wyrobu gotowego. Przy rozmowie z dostawcą warto ustalić:

• czy dostawca bada MOSH i MOAH w zakresie C10-C50 oraz jakie metody i granice oznaczalności stosuje,
• do której kategorii rozporządzenia należy dany surowiec i od kiedy obowiązuje dla niego limit,
• jakie smary i materiały opakowaniowe stosuje się w produkcji i pakowaniu, w tym w formatach takich jak oleje do smażenia i sałatek w butelkach, IBC i cysternach,
• jakimi certyfikatami potwierdza system jakości, na przykład BRCGS i IFS.

Analizują Państwo portfolio surowców tłuszczowych pod kątem nowych limitów? Zapraszamy do wysłania zapytania ofertowego lub kontaktu w sprawie bezpłatnej konsultacji – omówimy Państwa wymagania wobec surowców i zakres informacji o produkcie.

—

O innej unijnej regulacji, która dotyka łańcucha dostaw, piszemy w artykule PPWR i opakowania w przemyśle spożywczym.

—

FAQ – MOAH i MOSH w żywności

Czy limity MOAH obowiązują już teraz?

Formalnie nie, bo rozporządzenie nie zostało jeszcze opublikowane w Dzienniku Urzędowym UE (stan na 14 października 2026 r.). Państwa członkowskie uzgodniły jednak, że poziomy z projektu mają być podstawą egzekwowania wymagań od 13 maja 2026 r., więc stanowią już punkt odniesienia dla kontroli i analiz.

Czy dla MOSH obowiązują limity?

Nie. Dla MOSH przewidziano wartości orientacyjne, nie maksymalne. Ich przekroczenie powinno skutkować dalszymi badaniami i ustaleniem źródła zanieczyszczenia.

Skąd MOSH i MOAH w olejach i tłuszczach roślinnych?

To zazwyczaj niezamierzone zanieczyszczenie powstające podczas przetwarzania i pakowania lub pochodzące z czynników środowiskowych, na przykład ze smarów czy materiałów opakowaniowych.

Czy limity dotyczą też produktów, które zawierają olej lub tłuszcz jako składnik?

Tak. Dla żywności złożonej poziom wylicza się na podstawie składników objętych limitami i zawartości tłuszczu, a dla części produktów złożonych zasady zaczynają się stosować dopiero od 2030 r.

Źródła

Artykuł nie stanowi porady prawnej. Stan wiedzy na 14 października 2026 r.; treść ostatecznego rozporządzenia może różnić się od projektu.

• Rozporządzenie Komisji (UE) 2023/915 w sprawie najwyższych dopuszczalnych poziomów niektórych zanieczyszczeń w żywności (EUR-Lex)
• AGROLAB Polska: Nowe wartości orientacyjne i dopuszczalne dla MOSH/MOAH od 1 stycznia 2027 r. (14.09.2026)
• Eurofins: MOAH in Food – EU Limits Adopted (June 2026 Update)